Blog Inspectie 2.0 bao

De blog van Lucrèce Matthijs, al meer dan 20 jaar onderwijsinspecteur basisonderwijs!

20 februari 2017

Inspectie 2.0 meets generatie Y

Een directeur vertelde mij kort na de doorlichting 2.0 dat ze schrok van de veranderende houding van de leraren ten opzichte van de inspectie. Ze had er ergens op gehoopt dat de conclusies na het reflectiegesprek en het synthesegesprek  een voldoende basis zouden zijn voor actieve participatie aan vernieuwingen binnen de school. Dat bleek niet zo. “Ze blijven alles wat gezegd is in twijfel trekken,” zegt ze.

Ik dacht: “Goed bezig, dit team is kritisch, twijfelt en stelt zichzelf in vraag”. Uit de twijfel komt de zekerheid. Maar dat durfde ik niet luidop zeggen. Ik zei: “Het zijn millennials mevrouw, mensen van deze tijd, zij stellen andere verwachtingen.”

Millenials of de generatie Y?

Generation Y

Zoals we allemaal weten, zijn leraren kritische mensen. Maar goed ook want ‘het ontwikkelen van de kritische zin’ is een eindterm. En wie het zelf niet kan, kan het ook niet leren aan de leerlingen. Toch?

Ik denk aan de voordracht van Frank Van Massenhove, directeur FOD sociale zekerheid, die vertelt over de verwachtingen van millennials in een filmpje op Klasse-TV ‘De strijd voor talent’.

 

 

Ik volgde de voordracht enkele jaren geleden en de inhoud liet/laat mij niet los.

Millennials kennen we ook als de generatie Y. Ze zijn geboren in de jaren ‘80 en ‘90 van de vorige eeuw. Het zijn kinderen van hun tijd: opgegroeid met technologie en daardoor altijd geconnecteerd met de wereld. Ze willen vooral die dingen doen waar ze achter staan. Het zijn zinzoekers en in hun werk zoeken ze de meerwaarde. De vorige generatie was eerder volgzaam, millennials willen het nut kennen van de opdrachten die ze krijgen. Flexibiliteit en flexibel werken vinden ze belangrijk en ze houden niet van controle maar verwachten wel feedback. Meer dan bij de vorige generatie die werk grotendeels zag als een bron van inkomsten, volgen millennials hun dromen en zoeken ze werk waarin hun passies en talenten liggen. De jonge leraren van de generatie Y beïnvloeden de sfeer en de werking in een school. De nieuwe generatie gelooft dat constant toezicht op taken een negatieve invloed heeft op de samenwerking en het resultaat. Ze functioneren het best wanneer doelstellingen en verwachtingen helder zijn en als ze vertrouwen en vrijheid krijgen van de leidinggevende om de taak uit te voeren.

Leidinggeven aan de generatie Y

Zoals Frank Van Massenhoven aangeeft in zijn voordracht is het belangrijk dat leidinggevenden en wat ons betreft, ook de onderwijsinspectie tijdens de doorlichtingen, rekening houden met de mentaliteit en de eigenheid van mensen. Werknemers uit generatie Y krijgen nog vaak leiding van mensen afkomstig uit de vorige generaties. Dit kan voor moeilijkheden zorgen omdat de Y-generatie andere waarden en behoeften heeft dan de babyboomers of de x-generatie. We zien daarin toch dat mensen over de generaties elkaar zoeken en vaak vinden.

En de onderwijsinspectie? 

Onderwijskwaliteit 7 basisprincipes

Ik ben aangenaam verrast met de toetsing van de verwachting van millennials aan het doelenschema van inspectie 2.0. De eigenheid van de nieuwe generatie is er volledig in terug te vinden. We stellen de lerende centraal, we gaan in dialoog en we geven vertrouwen. Het stimuleren van leraren wint aan belang tegenover het zuivere controleren. Wij zetten de teams aan tot reflectie zodat ze duidelijk weten wie ze zijn, wat hun doelen en specificiteit is. Door het OK, het referentiekader voor onderwijskwaliteit, zijn de doelen van de overheid duidelijk en de overheid stimuleert de scholen in hun vrijheid om een eigen project en kwaliteitsbeleid uit te bouwen, geënt op de context, input en output van de school. Via de beperking van de administratieve lasten streven we ernaar om leraren terug te brengen tot hun kerntaak: een band creëren met de leerlingen want millennials willen (terecht) zinvolle dingen doen.

Vanuit deze invalshoek voldoet de ontwikkelingsgerichte dialoog die wij nastreven met de scholen aan de verwachtingen van de tijd. 

Niets is krachtiger dan mensen die doen wat ze doen omdat ze het willen doen Rutger Bregman

Uiteindelijk is dit een gezonde evolutie. Barry Schwartz zegt: ‘90 procent van de volwassenen besteedt de helft van hun wakkere leven aan dingen die ze liever niet doen op plaatsen waar ze liever niet zijn.’ Logisch toch dat de nieuwe generatie hogere doelen stelt voor zichzelf. We kunnen er alleen van leren. Bovendien beperkt de mentaliteit van de millennials zich niet tot die leeftijdsgroep. We leren van elkaar, over de generaties heen en er zijn altijd al vrijbuiters geweest. Misschien was het als inspecteur ‘gemakkelijk’ toen de schoolteams meer knikten als wij spraken, maar nu is onze opdracht in elk geval ‘VEEL boeiender’.

13 februari 2018

Verbindende communicatie

Geweldloze communicatie

Donderdagavond. Twintig markante dames: mama’s, oma’s, bijna overgrootmama’s zitten samen om te leren en te praten over verbindende communicatie gebaseerd op de theorie van Marshall Rosenberg.

Goed – slecht

De spreker vertelt dat de meesten van ons zijn opgevoed in één manier van denken: wit-zwart, goed-fout, gezond-ongezond, schuld, onschuld … We denken te vaak alleen met het hoofd en oordelen te vlug door deze manier van denken.

Ik denk aan de kindgesprekken die we tot nu hadden en de nuances die kinderen vaak wel leggen in hun antwoorden. Eén van onze methodieken is het gebruik van 3 emoji.

Emoji kindgesprekken

 

 

 

 

Veel kinderen begrijpen de nuances van de realiteit en kiezen niet onmiddellijk voor een ja of neen-antwoord als ze praten over hun leven op school en de school zelf. Opvallen vaak ligt de neutrale emoji in het midden van de tafel en nadien krijgen ze de kans om die nuance uit te leggen. Door te luisteren naar de kinderen leren we heel veel bij.

De unieke diversiteit aan markante vrouwen leert mij de evolutie in het denken over communicatie met kinderen en dat gaat van ‘ze moeten toch luisteren’ tot onderhandelen over wat te eten en de hoeveelheid die ze eten. Heel divers dus, net zo divers als de meningen over leven en leren binnen het onderwijs.

Je ontmoet mensen “echt” in de ruimte tussen goed en slecht

Als meningen tegenover elkaar staan, komt er geen contact. Om contact te maken met de andere moeten we eerst contact maken met onze eigen natuur, ons gevoel. Daarom is authenticiteit zo belangrijk bij communicatie. We krijgen oefenkansen via verschillende jakhals en girafoefeningen. De jakhals en girafenergieën herkennen we ook tijdens de gesprekken van een schooldoorlichting. De jakhals bijt van zich af, zoekt snel oplossingen, ziet niet ver, denkt in goed, slecht, schuld en schaamte … De giraf kijkt ver, ziet de hele context, is aanwezig, kan scherpe doornen malen in de maag … Uiteindelijk heeft de jakhals liefde en aandacht nodig want achter wat hij zegt, zit een wezenlijke behoefte.

Niet alleen deze oefeningen maar ook een paar reacties van ‘oudere’ dames waren zeer interessant. Hoe zij zich als kind sterk moesten tonen, dat wenen niet mocht, dat je niet praatte over angsten. Ze stellen zich de vraag waarom de kinderen die het tegenwoordig allemaal zo goed hebben toch slachtoffer zijn van depressies. Kortom, boeiende filosofische gesprekken die ons wel afhouden van het onderwerp van de avond.

Ontwikkelingsgerichte dialoog in de doorlichtingen 2.0

Uiteindelijk wil de onderwijsinspectie met haar nieuwe concept van doorlichting dat de school gaat reflecteren, dat leraren het geheel van de school gaan zien om daarin vanuit hun eigen opdracht samen school te maken. Mogen we onze gesprekken met het schoolteam gesprekken met de verwachting van  giraffenenergie noemen? Tijdens de gesprekken gaan wij minder in op individuele meningen maar kijken wij in hoeverre de school- en zorgvisie dragend is voor de praktijk. In verschillende gesprekken, vooral die op beleidsniveau en de reflectiegesprekken, vlot het beter als leraren het geheel zien, ver kijken, empathisch zijn en doornen die al eens op de weg liggen, kunnen malen zonder kwaad of gefrustreerd te worden.

Lange weg

Resultaatsgericht communiceren is geen ‘kattenpis’. Wij merken echter dat er zowel bij de directies, leraren, ouders, kinderen, andere externen en bij ons al heel wat expertise zit. Sommige mensen hebben dat van nature, anderen hebben/zullen het moeten leren. De kans dat mensen beter worden, gemotiveerd en betrokken blijven bij hun taak is groter na een gesprek dat hen in het goede raakt. Frustraties leiden niet tot meer engagement. 

‘En wat als er een jakhals tegenover jou zit?’

‘Empathisch luisteren en bij je gevoel komen, dan ben je veel sterker’, zegt onze trainer.

jager girafIk voel dat ik nog groeikansen heb maar hoor ook dat ‘fouten maken altijd kan en mag omdat we daar uit leren’.

‘Gaat de jeugd daar beter van worden?’, zegt een iets oudere dame achter mij. Dat klonk als het beeld hiernaast. Een retorische vraag hoeft geen antwoord. Ik probeer mij in te leven in de girafenergie, ga niet in discussie, geniet van mijn drankje en denk na over de vele toffe gesprekken die ik had met zowel jonge als iets oudere mensen tijdens het uitoefenen van mijn job. Oefenen denk ik, heel veel oefenen, vooral in luisteren.

 

 

 

7 februari 2018

Over reflecteren, passie en zuurstof

Intussen is de zevende doorlichting van de nieuwe ronde, Inspectie 2.0 een feit. Weeral kregen verschillende scholen de kans om een schooldoorlichting door te maken. Ze kregen op het einde een advies. Dat advies heeft echter geen juridische consequenties en deze scholen krijgen in de loop van de volgende zes jaar terug een schooldoorlichting.

Waarom?

VrouwDe Vlaamse regering keurde na het advies van een aantal adviesraden en de Raad van State op 19 januari 2018 het ontwerpdecreet Onderwijsinspectie 2.0 definitief goed. Maar voor dit decreet van kracht gaat, is er nog een weg af te leggen. Dit zijn onder andere een bespreking in de onderwijscommissie en plenair in het Vlaamse parlement. Tot slot is een publicatie in het Staatsblad vereist voor het decreet in werking kan treden. Die laatste weg is nog niet afgelegd en daarom lichten wij nu voorlopig door ‘zonder juridische consequentie’.

"Elk nadeel heb z'n voordeel" zei  Johan Cruijff

Het nadeel is dat wij nog niet “voor echt” van start kunnen gaan. Het voordeel voor de school is dat zij weet of ze op het juiste pad zit. Als dat niet zo is, kan deze doorlichting de school daarin ondersteunen en zo haalt de school daar haar voordeel mee. Om het in onderwijstermen te zeggen, het zijn nog steeds ‘proefexamens’. Voor de onderwijsinspectie heeft dit als voordeel dat wij nog volop kansen krijgen om te leren. Hoe langer wij met de scholen aan de slag kunnen, hoe meer wij de impact van de ontwikkelingsgerichte dialoog met de school mogen ervaren en hoe meer wij onszelf daarin kunnen professionaliseren.

Meest rijke doorlichting

Deze doorlichting hadden we te maken met een (beleids)team dat ervaring heeft in reflectie over het eigen handelen en de eigen werking. Dit lukte heel goed bij dit team, onder andere omdat verschillende teamleden binnen de lerarenopleiding, de directeursopleiding of de voortgezette lerarenopleidingen geleerd hadden om te reflecteren en zich dat eigen te maken in de praktijk. Bij de aanvang van het reflectiegesprek kwam spontaan de opmerking dat dit de meest rijke doorlichting was van de drie doorlichtingen die verschillende teamleden mochten meemaken. De verwoording dat dit de meest rijke doorlichting was, was vooral omdat het team meer aangezet werd tot nadenken.

Tot het reflectiegesprek op vrijdag is het vooral de bedoeling dat wij, inspectieleden, luisteren en kijken naar het verhaal van de school, zonder dat wij daar oordelen aan koppelen. Dit zette het team aan tot praten en reflectie met elkaar. Doordat de gesprekken over de vestigingsplaatsen heen werden gevoerd, kwam het team tot de vaststelling dat ze veel wisten van elkaar maar dat er zeker kansen waren om te leren van elkaar, meer openheid te creëren en om de neuzen voor een aantal zaken in dezelfde richting te zetten.

Puzzelstukken

puzzle hoofd

Tegen de vierde én laatste dag van de doorlichting vielen voor ons en voor het team de puzzelstukken in elkaar. Het team wist tijdens het reflectiegesprek de eigen sterktes en groeipunten op te sommen. Het had op donderdagavond samen gezeten om eerst zelf te reflecteren vooraleer dat met de onderwijsinspectie te doen. En echt waar, zij brachten alle puzzelstukken die wij, inspecteurs, in gedachten hadden zelf aan. Bovendien hadden ze al samen nagedacht hoe ze op bepaalde werkpunten kunnen inspelen en hoe ze bepaalde sterktes kunnen verankeren. Tijdens het gesprek vulden de teamleden elkaar aan op een ondersteunende en respectvolle manier en gaven ze al een aanzet over de manier waarop ze elkaar zouden kunnen ondersteunen. Dit geeft een fantastisch gevoel omdat dit niet gebeurt bij elke schooldoorlichting. Onze taak bestond er nog in om rekening houdend met ons referentiekader het geheel te laten passen in een schooleigen kwaliteitscirkel en om af te wegen binnen welke ontwikkelingsschaal de school zich situeert voor de verschillende items.

Het is nu aan de school om de eigen kwaliteitscirkel verder op te bouwen en om nieuwe puzzelstukken die op hun weg komen te laten passen in het groter geheel.

Iedereen?

Puzzle hart

Ging het volledige schoolteam akkoord met alle inschalingen? Waarschijnlijk niet. Zag het schoolteam onmiddellijk de concrete acties waaraan het zou kunnen werken om te voldoen aan de verwachting van het toezichtskader voor onderwijskwaliteit? Waarschijnlijk niet, zoiets moet groeien na intern overleg.

Maar wij hebben een team gezien met passie voor de school en het onderwijs. De teamleden gingen mondeling een engagement aan om elkaar te ondersteunen,  om samen een weg te banen en oplossingen te zoeken.

Nieuw dingen leren geeft zuurstof en maakt gelukkig

Door het feit dat wij vaak met wisselende teams werken, hebben wij veel kansen om te leren van elkaar. Constant bijleren is zelfzorg en zorgt ervoor dat je gemotiveerd blijft in je beroep. “Passie voor ons werk maakt ons gelukkig”, zei een teamlid na deze zevende doorlichting. En dat nemen wij mee.