Blog Inspectie 2.0 so

De blog van Chris Van Woensel, onderwijsinspecteur secundair onderwijs sedert 1 september 2010!

22 mei 2018

De geest is geen vaas om te vullen, maar een vuur om te ontsteken. Plutarchus (46 - 120 n.C.)

Wirwar

Twee doorlichtingen zonder juridische consequentie zijn pas voorbij en een derde - de laatste - is in aantocht. Verlofdagen en stakingsdagen breken het gewone werkritme. Wat treft me in deze periode? Nou ja, ook mijn gedachten hierover hangen wat los aan elkaar. Als leidraad kies ik een uitspraak van héél veel eeuwen geleden, die niets aan waarde heeft ingeboet en die je in vele contexten kan toepassen.

Doorlichten in dialoog

In het vernieuwde concept van doorlichten komt de stimulerende rol van de onderwijsinspectie sterker naar voren dan in het verleden. Een hefboom zijn voor meer onderwijskwaliteit, dat is onze intentie. Maar hoe doe je dat dan, het onderwijsvuur ontsteken of aanwakkeren?

Hand vinger

Wel, als eerste opmerking: dit principe geeft de richting aan bij het ontwikkelen en beschikbaar stellen van instrumenten. Zo is het resultaat van een vakonderzoek - oeps, ik bedoel de onderwijsleerpraktijk - niet meer “voldoet” of “voldoet niet”. Maar wel, rekening houdend met de verwachtingen, die in het kwaliteitskader (het OK) beschreven zijn: jullie zijn er nog niet, jullie komen al dicht in de buurt of jullie beantwoorden volledig aan deze verwachtingen. De eerste ontwikkelingsschalen zijn trouwens onlangs op onze website gepubliceerd. Want ook transparantie bevordert de dialoog tussen school- en doorlichtingsteam (http://www.onderwijsinspectie.be/nl/hoe-beoordelen-we).

Sapere aude.

“Heb de moed om verstandig te zijn”, zegt Horatius in de 1ste eeuw v.C. in een brief aan zijn vriend “en doe de juiste dingen”, voegt hij eraan toe. Wat Horatius als ‘de juiste dingen’ beschouwt, laten we hier even in het midden. Immanuel Kant gebruikt dezelfde uitdrukking om mensen aan te manen zich te ontworstelen aan hun onmondigheid. Maar dat wil niet zeggen dat de afspraken die binnen de samenleving gemaakt zijn niet van tel zijn. Dat maakt Kant in zijn voorbeelden duidelijk.

wrong my rightWanneer vakgroepen geen rekening houden met de krijtlijnen die zijn uitgetekend door de eindtermen en de leerplannen (het huidige ‘gevalideerde doelenkader’) én daar hardnekkig aan vasthouden, dan lukt een ontwikkelingsgerichte dialoog niet. Frustratie bij de onderwijsinspecteur in kwestie. Want die vraagt zich af of een andere aanpak wel succes zou gehad hebben. Frustratie ook bij de beleidsmensen van de school. Want het verslag maakt visueel zichtbaar dat hun beleid niet overal doordringt tot op de klasvloer.

Denker

De groep leraren die ik in de vorige doorlichting ontmoet, denkt echter wel degelijk na over de wijze waarop zij de uitgetekende krijtlijnen kunnen respecteren. En ook op welke wijze ze de vrijheid die hen blijft, kunnen invullen. Ik weiger hen de antwoorden te geven op de vragen die zij zich stellen. Maar ik probeer tips te geven om zelf de antwoorden te vinden zodat zij ‘hun ding’ kunnen doen. Want in je werk ‘je ding kunnen doen’, dat wil toch iedereen, leerling, leraar, directeur en onderwijsinspecteur?

Over krijtlijnen gesproken

KrijtDe onderwijsinspectie stelt een jaarlijks rapport op over de kwaliteit van het Vlaams onderwijs, de Onderwijsspiegel. De leden van de commissie Onderwijs houden op 24 mei 2018 om 14u een gedachtewisseling over de Onderwijsspiegel 2018 met Lieven Viaene, onze inspecteur-generaal. Je kan dit volgen op https://www.vlaamsparlement.be/commissies/commissievergaderingen/1254739?utm_medium=email&utm_source=transactional&utm_campaign=bodh#video

 

7 mei 2018

Niets menselijks is mij vreemd

Naast het doornemen van wetenschappelijk onderzoek heeft elke onderwijsinspecteur bij wijze van spreken zijn eigen ‘rugzakje’ van empirische onderwijservaringen. De azuurblauwe hemel met de gouden zon én de tekst van mijn collega bepalen de selectie van enkele anekdotes uit mijn onderwijservaringen. Herinneringen aan de school waar ik leerling was. Herinneringen aan de scholen waar ik lesgaf. Want ook deze praktijkervaringen maken deel uit van mijn referentiekader wanneer ik als onderwijsinspecteur een school binnenstap.

Alle wegen leiden naar Rome

RomeZeventien ben ik en pas afgestudeerd. Wij, onze leraar Latijn en de volledige klasgroep van het laatste jaar, gaan tijdens de eerste week van juli naar Rome. Samen hebben we de reis twee jaar lang voorbereid. Een deel van de reiskosten heb ik zelf bijeengeraapt. Dit betekent: twee schooljaren lang zakgeld sparen, noordkrieken plukken in een boomgaard, babysitten, model zitten in de tekenacademie, huishoudklusjes … De verwachtingen zijn hoog gespannen: voor de eerste keer vliegen, voor de eerste keer in een hotel logeren, voor de eerste keer weg zonder mijn strenge ouders, weg uit mijn (over)beschermd milieu. Het werd een reis om nooit te vergeten.

Le passé est toujours présent. Maurice Maeterlinck

kalender januari februariTwintig jaar later organiseer ik zelf voor mijn leerlingen en al wie mee kan/wil een Romereis tijdens de eerste week van de paasvakantie. De leerlingen bakken koekjes en cake om tijdens de speeltijd te verkopen, een kunstenaar in spe tekent illustraties voor de Rome-kalender die tegen een zacht prijsje aan de man gebracht wordt. De spaghetti-avond brengt best wat op. De leerlingen organiseren deze activiteiten om extra fondsen te verzamelen, al is dat voor het leerlingenpubliek van deze school niet echt nodig. Hoe anders zijn ze dan ik was. De meesten gaan elk jaar op reis, sommigen meer dan eens. In Rome klagen ze al eens over het gebrek aan comfort in de kamers. Wat zijn ze verwend, denk ik dan. Maar toch wordt ook dit een reis om nooit te vergeten. Een school was, is en blijft zoveel meer dan een leerfabriek.

Gelijke kansen?

Alle wegen leiden naar learning De andere school waar ik op dat moment lesgeef, heeft een ander leerlingenpubliek. Ik vervang een afwezige leerkracht en probeer de klas zo rustig mogelijk te houden. Ze dagen me uit. Op vele manieren. Een jongen - dertien jaar zal hij geweest zijn - tekent obscene tekeningen op een groot blad dat voor hem ligt. Nou moe, denk en zeg ik hardop, wat kan jij daar nu van weten? De jongen keert zich naar mij en zegt: “Ik heb al dingen gezien en meegemaakt, die u zich niet kan voorstellen.” Wat een ernstige blik in zijn ogen. Wat een bedachtzame uitdrukking op zijn gezicht. Een beetje uit mijn lood geslagen, reageer ik impulsief: “Ik denk dat je gelijk hebt.” Tien minuten later helpt hij me twee leerlingen die elkaar letterlijk in de haren vliegen, uit elkaar te halen.

De leerling centraal: maar wie is die leerling?

boomers genx millenials genz

In de laatste doorlichtingsperiode van dit werkjaar zullen we ook de leerlingen in het secundair onderwijs vragen ons een rondleiding te geven op hun school. Ik kijk ernaar uit en hoop dat het voor herhaling vatbaar is. Want uiteindelijk zijn het toch zij, de leerlingen, waar het in het onderwijs om draait? Ja toch? En de verschillen die er zijn in hun noden? En de leraren die daaraan trachten tegemoet te komen? En dus hier verwijs ik even naar een blog over de X - Y - Z generaties, https://blogimpuls.wordpress.com/.

Ik ben een babyboomer. En wat ben jij?