ABC van Inspectie 2.0

Casuïstiek

Dit is een kwalitatieve onderzoeksmethodiek die erin bestaat om enkele individuele gevallen (de zogenaamde casussen) binnen een specifiek kwaliteitsgebied te bestuderen, te analyseren en te interpreteren. Het onderzoeken, analyseren en onderling vergelijken van meerdere casussen binnen eenzelfde kwaliteitsgebied, maakt het mogelijk om handelings- en denkpatronen zichtbaar te maken.

Doorlichtingsfocus

Het onderwerp van de onderzoeken tijdens een doorlichting. De doorlichtingsfocus bestaat uit:

(1) het/de onderzochte kwaliteitsgebied(en)

(2) de onderzochte leergebieden, vakken, opleidingen, types of opleidingsvormen

(3) de drie processen binnen het onderzoek BVH

Doorlichtingsteam

Een team van onderwijsinspecteurs dat een doorlichting uitvoert. Een doorlichtingsteam bestaat uit minstens twee onderwijsinspecteurs. Het precieze aantal onderwijsinspecteurs dat deel uitmaakt van een doorlichtingsteam is afhankelijk van de grootte van de instelling. De grootte van de instelling wordt bepaald aan de hand van een aantal criteria, zoals: het aantal vestigingsplaatsen, het aantal leerlingen …

Inspectie 2.0

Een nieuwe manier van doorlichten die op 1 september 2018 van start gaat.

Kwaliteitsbeeld

Iedere kwaliteitsverwachting uit het referentiekader voor onderwijskwaliteit (OK) wordt verduidelijkt in een kwaliteitsbeeld. Een kwaliteitsbeeld is beschrijvend en uitnodigend geformuleerd. Een kwaliteitsbeeld beschrijft elementen die van belang zijn om aan een bepaalde kwaliteitsverwachting tegemoet te komen.

Kwaliteitsgebied

Een kwaliteitsgebied is een samenhangend geheel van één of meerdere kwaliteitsverwachtingen uit het OK. Bij de start van Inspectie 2.0 (2018) zijn er vier kwaliteitsgebieden gedefinieerd: (1) rapportering en oriëntering, (2) leerlingenbegeleiding, (3) omgaan met diversiteit en (4) personeelsbeleid en professionalisering.

Kwaliteitsverwachting

Een kwaliteitsverwachting is een verwachting voor kwaliteitsvol onderwijs waar de onderwijspartners uit het Vlaamse onderwijs het over eens zijn. Zo'n kwaliteitsverwachting geldt voor alle onderwijsniveaus en –vormen, met uitzondering van het hoger onderwijs. Samen vormen de kwaliteitsverwachtingen het referentiekader voor onderwijskwaliteit, het OK. Het referentiekader biedt houvast en respecteert de autonomie van iedere onderwijsinstelling.

Onderwijsleerpraktijk

Het onderzoek van de onderwijsleerpraktijk richt zich op het bereiken van de eindtermen en het nastreven van de ontwikkelingsdoelen, en daar waar er geen eindtermen of ontwikkelingsdoelen bestaan op de leerplannen, de erkende beroepskwalificaties, de doelen van de beroepsgerichte vorming in de leertijd en de basiscompetenties. Het doorlichtingsteam onderzoekt volgende aspecten:

  • afstemming van het aanbod op het gevalideerd doelenkader
  • leer- en ontwikkelingsgericht aanbod
  • leer- en leefklimaat
  • materiële leeromgeving
  • feedback
  • leerlingenevaluatie
  • leereffecten

Ontwikkelingsschaal

Een vierdelige schaal die aangeeft waar de kwaliteit en de kwaliteitsontwikkeling binnen de onderwijsinstelling zich situeert. Het doorlichtingsteam beoordeelt de verschillende onderzoeken aan de hand van ontwikkelingsschalen met vier niveaus: (1) beneden de verwachting, (2) benadert de verwachting , (3) volgens de verwachting en (4) overstijgt de verwachting.

Ontwikkelingsgerichte dialoog

Een methodiek om de dialoog tussen de onderwijsinstelling en het doorlichtingsteam te voeren. Deze methodiek heeft bijzondere aandacht voor waarnemen, inleven, aanreiken en beoordelen. Door als onderwijsinspecteur de activiteiten en de documenten op de school waar te nemen en zich op empathische wijze in te leven, komt het doorlichtingsteam tot een voorlopige inschatting van de sterke en aandachtspunten van de school. Met die inschatting in het achterhoofd gaat het doorlichtingsteam verder in dialoog met de school. School en doorlichtingsteam reiken samen sterke punten aan, aandachtspunten, doelen en acties ter verbetering, mogelijke hefbomen voor de toekomst. Hierna gaat het doorlichtingsteam over tot een beoordeling.

De onderwijsinspectie past deze methodiek toe in haar gesprekken tijdens de doorlichting.

Planningsdocumenten

Ondersteunend materiaal dat het schoolteam gebruikt om de onderwijsleerpraktijk te plannen. De onderwijsinspectie legt inhoudelijk en vormelijk geen enkele verplichting op. Het schoolteam kiest zelf hoe het haar aanbod plant en welke instrumenten het hiervoor nuttig acht (jaarplan, dag- of weekagenda, klasboek …)

Referentiekader voor onderwijskwaliteit (OK)

Het OK zet verwachtingen voor kwaliteitsvol onderwijs uit. Het OK kwam tijdens het schooljaar 2015-2016 in cocreatie tot stand. Voor meer informatie: zie www.mijnschoolisok.be

Reflectiegesprek

Een gesprek waarbij de onderwijsinstelling samen met het doorlichtingsteam reflecteert over de vaststellingen van de doorlichting. In dit gesprek geeft het doorlichtingsteam toelichting bij de bevindingen en reflecteert het samen met de instelling over succesfactoren en mogelijke acties en doelen ter verbetering. Op het einde van het reflectiegesprek is het voor de instelling duidelijk in welke mate de onderwijskwaliteit en de kwaliteitsontwikkeling tegemoetkomen aan de kwaliteitsverwachtingen uit het OK en is het duidelijk wat de voorlopige beoordeling van de ontwikkelingsschalen is.

Schoolportret

Het schoolportret is een document met kwantitatieve data uit de databanken van het beleidsdomein onderwijs en van de onderwijsinspectie. Het bevat data zoals leerlingenaantallen, leerlingenkenmerken, personeelsgegevens en resultaten uit het vervolgonderwijs. Het doorlichtingsteam bestudeert dit schoolportret om zo een eerste zicht krijgen op de context, de input, de resultaten en effecten van de school.

Substantief onderzoek

Elke doorlichting bestaat uit twee types onderzoeken: het systeemonderzoek en het substantief onderzoek. Het substantief onderzoek is gericht op het nagaan van de doeltreffendheid tot op de klasvloer van de systematische kwaliteitsbewaking en geeft indicaties voor de kwaliteit die de school levert. Dit onderzoek vormt de basis voor de erkenning van de school. Het substantief onderzoek biedt een antwoord op de onderzoeksvraag In welke mate verstrekt de school kwaliteitsvol onderwijs dat tegemoetkomt aan de kwaliteitsverwachtingen uit het Referentiekader voor Onderwijskwaliteit en respecteert ze de regelgeving? De conclusie van het substantief onderzoek gebeurt aan de hand van de ontwikkelingsschalen ‘Onderwijsleerpraktijk’ (of ‘Handelingsplanning’) en aan de hand van de ontwikkelingsschalen voor het kwaliteitsgebied (‘Rapportering en oriëntering’, ‘Personeelsbeleid en professionalisering’, ‘Leerlingenbegeleiding’ of ‘Omgaan met diversiteit’). Het systeemonderzoek en het substantief onderzoek kunnen niet los van elkaar gezien worden. Het doorlichtingsteam confronteert immers steeds beleid en uitvoering bij haar beoordelingen.

Synthesegesprek

Het eindgesprek van een doorlichting. In dit gesprek deelt het doorlichtingsteam de definitieve inschaling voor alle onderzoeken en het advies mee en motiveert ze haar beslissingen.

Systeemonderzoek

Elke doorlichting bestaat uit twee types onderzoeken: het systeemonderzoek en het substantief onderzoek. Het systeemonderzoek is gericht op de kwaliteitsontwikkeling van de school, het centrum of de academie. Het systeemonderzoek biedt een antwoord op de onderzoeksvraag In welke mate ontwikkelt de school haar eigen kwaliteit, met bijzondere aandacht voor de aansturing en de kwaliteitsbewaking van de onderwijsleerpraktijk? De conclusie van het systeemonderzoek gebeurt aan de hand van de ontwikkelingsschalen ‘Kwaliteitsontwikkeling’ en ‘Bewoonbaarheid, veiligheid en hygiëne’. Het systeemonderzoek en het substantief onderzoek kunnen niet los van elkaar gezien worden. Het doorlichtingsteam confronteert immers steeds beleid en uitvoering bij het beoordelen van de kwaliteitsontwikkeling.

Teamcoördinator

Eén lid van het doorlichtingsteam fungeert als teamcoördinator en is voor, tijdens en na de doorlichting het aanspreekpunt voor de school.

Weekplanning

Sjabloon om de planning van de doorlichting op te stellen. De directeur maakt dit in overleg met de teamcoördinator.